Đường chí tuyến Bắc cắt ngang Đài Loan, chia hòn đảo thành phần nhiệt đới ở phía nam và phần cận nhiệt đới ở phía bắc. Đây là lý do hai đầu đảo có cảm giác sống rất khác nhau dù cách nhau chưa tới bốn trăm cây số.
- Chí tuyến Bắc nằm ở vĩ độ khoảng 23,5 độ bắc.
- Đường này đi qua khu vực Gia Nghĩa ở bờ tây và Hoa Liên ở bờ đông.
- Phía nam đường chí tuyến thuộc vùng nhiệt đới.
- Phía bắc thuộc vùng cận nhiệt đới.
Một đường kẻ có thật trên mặt đất
Bắt đầu bằng chuyện cụ thể.
Chí tuyến Bắc là vĩ tuyến khoảng 23,5 độ bắc, nơi mặt trời lên thiên đỉnh vào ngày hạ chí.
Đường này cắt ngang Đài Loan, đi qua khu vực Gia Nghĩa ở phía tây và Hoa Liên ở phía đông.
Ở cả hai nơi đều có công trình đánh dấu vị trí đường chí tuyến.
Phía nam đường này, mặt trời có thể ở thiên đỉnh hai lần mỗi năm; phía bắc thì không bao giờ.
Đây không phải ranh giới hành chính mà là ranh giới thiên văn.
Nhưng nó có hệ quả thật: hai nửa đảo nhận năng lượng mặt trời theo hai chế độ khác nhau, và điều đó dẫn tới mọi khác biệt còn lại.
Miền bắc cận nhiệt đới
Nói cụ thể theo địa danh.
Đài Bắc và vùng phụ cận có mùa đông rõ rệt, nhiệt độ hạ đáng kể và trời nhiều mây.
Gió mùa đông bắc thổi vào khiến mùa đông ở Đài Bắc và Cơ Long mưa dầm kéo dài.
Cơ Long nổi tiếng là thành phố mưa nhiều, và điều này gắn với vị trí đón gió của nó.
Mùa hè miền bắc nóng ẩm và oi, do địa hình lòng chảo của Đài Bắc giữ nhiệt.
Trên núi quanh Đài Bắc có thể xuống rất lạnh vào những đợt không khí lạnh mạnh.
Với người mới sang: mùa đông ở Đài Bắc không lạnh theo kiểu ôn đới nhưng ẩm và dai, và nhà thường không có sưởi trung tâm — cảm giác lạnh hơn con số nhiệt độ.
Miền nam nhiệt đới
Nửa còn lại.
Cao Hùng và Bình Đông có mùa đông rất nhẹ, nhiều ngày vẫn ấm và nắng.
Miền nam có mùa khô và mùa mưa phân biệt rõ hơn miền bắc.
Mưa tập trung vào mùa hè theo gió mùa tây nam và theo bão.
Mũi Nga Loan Tị ở cực nam đảo có cảnh quan nhiệt đới rõ rệt.
Khu vực Khẩn Đinh ở cực nam có rạn san hô và rừng ven biển nhiệt đới.
Hệ quả trong đời sống: người miền nam Đài Loan thường nói mùa đông của họ là mùa đẹp nhất trong năm, trong khi người miền bắc nói ngược lại.
Hệ quả cho nông nghiệp
Phần kinh tế, nối sang chuyên mục khác.
Miền nam trồng được nhiều loại cây nhiệt đới như xoài, dứa và các loại quả nhiệt đới khác.
Miền bắc và vùng núi hợp với chè và rau ôn đới.
Lúa được trồng ở đồng bằng phía tây, nhiều nơi làm hai vụ.
Trái cây Đài Loan là mặt hàng xuất khẩu có tiếng, và sự đa dạng này đến từ chính khoảng vĩ độ của đảo.
Vùng núi cao trồng được cả những loại quả ôn đới nhờ độ cao bù cho vĩ độ.
Nói gọn: Đài Loan trồng được cả cây nhiệt đới lẫn cây ôn đới, vì nó vừa nằm vắt ngang chí tuyến vừa có núi rất cao.
Chọn sống ở đâu trên đảo
Phần thực dụng, khép bài.
Người sợ ẩm và mưa dầm thường thấy miền nam dễ chịu hơn.
Người ngại nóng gắt thì miền bắc và vùng núi dễ thở hơn vào mùa hè.
Chi phí sinh hoạt ở Đài Bắc cao hơn các thành phố khác, nhất là tiền thuê nhà.
Nhiều trường đại học và cơ hội việc làm tập trung ở vùng Đài Bắc và hành lang phía tây.
Tàu cao tốc nối các thành phố phía tây khiến việc sống một nơi làm một nơi khả thi.
Núi làm nhiễu đường ranh giới
Một điểm hay bị bỏ qua.
Chí tuyến là đường kẻ theo vĩ độ, nhưng khí hậu thực tế còn phụ thuộc độ cao và hướng sườn.
Một điểm ở phía nam chí tuyến nhưng trên núi cao vẫn có khí hậu mát lạnh.
Sườn đón gió và sườn khuất gió cùng vĩ độ vẫn khác nhau rất nhiều về lượng mưa.
Bờ đông chịu ảnh hưởng trực tiếp của Thái Bình Dương, nên biên độ nhiệt nhỏ hơn.
Đồng bằng phía tây có mùa hè nóng hơn do khuất gió biển.
Kết luận đúng hơn: ở Đài Loan, độ cao và vị trí so với sống núi quan trọng ngang với vĩ độ — đường chí tuyến chỉ là một nửa câu chuyện.
Lời khuyên cho người tính sang học hoặc làm: đi thử vào mùa đông trước khi quyết — mùa hè ở đâu trên đảo cũng na ná nhau, mùa đông mới cho thấy sự khác biệt thật.
Chí tuyến Bắc đi qua chỗ nào của Đài Loan?
Qua khu vực Gia Nghĩa ở bờ tây và Hoa Liên ở bờ đông, chia đảo thành phần nhiệt đới ở phía nam và cận nhiệt đới ở phía bắc; cả hai nơi đều có công trình đánh dấu.
Mùa đông ở Đài Bắc thế nào?
Không lạnh theo kiểu ôn đới nhưng ẩm và mưa dầm kéo dài do gió mùa đông bắc; nhà thường không có sưởi trung tâm nên cảm giác lạnh hơn con số nhiệt độ.
Miền nam Đài Loan khác miền bắc ra sao?
Cao Hùng và Bình Đông có mùa đông rất nhẹ, nhiều nắng, mùa khô và mùa mưa phân biệt rõ hơn; mưa tập trung vào mùa hè theo gió mùa tây nam và theo bão.
Vì sao Đài Loan trồng được cả cây nhiệt đới lẫn ôn đới?
Vì đảo nằm vắt ngang chí tuyến Bắc nên có cả vùng nhiệt đới lẫn cận nhiệt đới, lại có núi rất cao nên độ cao bù cho vĩ độ, cho phép trồng cả loại quả ôn đới trên vùng núi.
