Ở lại hay về: người Việt ở Đài Loan nhìn lại

Đài Loan có con đường ở lại lâu dài cho người nước ngoài, nhưng cửa mở rộng hẹp khác nhau tuỳ bạn tới bằng đường nào. Bài này khép lại cả site, và câu hỏi của nó là câu hỏi mà hầu hết người Việt ở đây đều gặp.

Ba con đường, ba viễn cảnh

Quay lại cách phân nhóm của bài đầu chuyên mục.

Lao động theo hợp đồng thường không có lộ trình định cư, hết thời hạn làm việc là về.

Người nhập cư qua hôn nhân có lộ trình cư trú dài hạn và có thể xin nhập quốc tịch.

Du học sinh có thể chuyển sang diện lao động chuyên môn rồi tích luỹ thời gian cư trú.

Lao động chuyên môn có thể xin thẻ cư trú dài hạn sau khi đủ điều kiện về thời gian và thu nhập.

Có cơ chế tính điểm cho nhân lực chuyên môn nước ngoài.

Thực tế phải nói thẳng: con đường ở lại lâu dài mở cho người có chuyên môn hơn là cho lao động phổ thông — đây là đặc điểm chung của gần như mọi nước tiếp nhận.

Chuyện quốc tịch

Phần quan trọng, nói cho chính xác.

Việc nhập quốc tịch Đài Loan nói chung yêu cầu người xin phải thôi quốc tịch gốc, trừ một số trường hợp đặc biệt.

Việt Nam cũng có quy định riêng về thủ tục thôi quốc tịch.

Đây là quyết định lớn, ảnh hưởng tới quyền về đất đai và thừa kế ở Việt Nam.

Thẻ cư trú dài hạn là lựa chọn giữ được quốc tịch Việt Nam.

Quy định của cả hai bên đều có thể thay đổi, phải tra nguồn chính thức tại thời điểm làm hồ sơ.

Lời khuyên thận trọng: tìm hiểu kỹ và tham vấn chuyên môn trước khi quyết định về quốc tịch — đây là loại quyết định rất khó đảo ngược.

Nếu chọn về

Phần ít ai viết nhưng rất cần.

Hoàn tất thủ tục chấm dứt hợp đồng và nhận đủ các khoản còn lại.

Rút tiền bảo hiểm lao động theo quy định nếu đủ điều kiện.

Lấy giấy chứng nhận kinh nghiệm làm việc, xin từ xa rất khó.

Đóng tài khoản ngân hàng và chấm dứt các hợp đồng dịch vụ.

Giữ bản sao mọi giấy tờ và chứng chỉ đã học.

Điều nhiều người không nghĩ tới: kinh nghiệm làm việc ở Đài Loan có giá khi về, nhất là với các doanh nghiệp Đài Loan đầu tư tại Việt Nam — nên giấy tờ chứng minh kinh nghiệm rất đáng giữ.

Thế hệ thứ hai

Phần nhìn xa, quan trọng với gia đình.

Con của gia đình đa văn hoá là công dân Đài Loan.

Các em lớn lên biết hai thứ tiếng và hai nền văn hoá.

Chính sách hiện nay coi đây là lợi thế và có chương trình khuyến khích.

Nhiều em đã trưởng thành và làm cầu nối trong giao thương hai bên.

Việc giữ tiếng Việt cho các em là khoản đầu tư dài hạn.

Đây là thay đổi lớn nhất trong ba mươi năm: từ chỗ bị nhìn như vấn đề, thế hệ thứ hai nay được nhìn như nguồn lực — và điều đó thay đổi cả cách các em nhìn chính mình.

Điều đọng lại của cả site

Phần khép lại, quay về trục xuyên suốt.

Đài Loan là một hòn đảo mà một dãy núi chia đôi mọi thứ — khí hậu, dân cư, kinh tế, ngôn ngữ và cả không khí để thở.

Phía tây là nơi mọi thứ dồn về, phía đông là nơi giữ lại được nhiều nhất.

Đảo trẻ về địa chất nên vừa có núi rất cao vừa có động đất thường xuyên.

Thiếu tài nguyên nên phải sống bằng con người, và đó là lý do nền giáo dục và ngành công nghệ ở đây phát triển như vậy.

Nhiều lớp người tới vào nhiều thời điểm, và hòn đảo giữ lại dấu vết của tất cả.

Người Việt là lớp mới nhất trong chuỗi đó, và câu hỏi ở lại hay về không có đáp án chung — chỉ có một việc nên làm dù chọn hướng nào: đặt quyết định có thời hạn và rà lại định kỳ, thay vì để năm tháng tự quyết thay mình.